Een nieuwe baan betekent vaak een frisse start. In veel gevallen wordt er gewerkt met een proeftijd. Dat houdt in dat binnen die tijd de overeenkomst van beide kanten in principe zonder reden mag worden opgezegd. Maar wat mag wel en niet tijdens die proeftijd?

In dit artikel lees je wat de regels zijn rond proeftijd in het Nederlandse arbeidsrecht.

Wat is een proeftijd?

Een proeftijd is een periode aan het begin van een arbeidsovereenkomst waarin zowel de werknemer als de werkgever per direct en zonder opgaaf van reden de arbeidsovereenkomst kunnen beëindigen. Dit geeft beide partijen de ruimte om te kijken of de samenwerking bevalt.

Wanneer is een proeftijd toegestaan?

Een proeftijd is alleen geldig als deze schriftelijk is vastgelegd. Meestal gebeurt dat in het arbeidscontract of in de cao. Staat er niets op papier? Dan is er géén geldige proeftijd.

Daarnaast gelden er regels over de duur van de proeftijd. Die hangt af van de lengte van het contract:

• Bij een overeenkomst van 0 t/m 6 maanden*: geen proeftijd toegestaan.
• Overeenkomst van langer dan 6 maanden, maar korter dan 2 jaar: maximaal 1 maand proeftijd.
• Overeenkomst van 2 jaar of langer, of contract voor onbepaalde tijd: maximaal 2 maanden.

Een proeftijd van langer dan toegestaan is ongeldig.
* Wanneer een arbeidsovereenkomst is aangegaan voor de duur van 6 maanden en 1 dag, mag er dus wel een proeftijd van een maand bepaald worden.

Voor beide partijen?

Een geldige proeftijd geldt voor zowel werknemer als werkgever. Dus ook de werknemer kan tijdens de proeftijd besluiten te stoppen, zonder opzegtermijn en zonder reden.

Beëindiging tijdens de proeftijd

Tijdens de proeftijd mag de arbeidsovereenkomst per direct worden beëindigd. Er is géén opzegtermijn nodig en in principe ook geen opzegreden. Toch mag opzegging niet in strijd zijn met het verbod op discriminatie of andere verboden gronden (zoals zwangerschap).

Geen automatische proeftijd

Soms denken werkgevers of werknemers dat er automatisch een proeftijd geldt. Dat is niet zo. Alleen als het duidelijk en schriftelijk is afgesproken geldt de proeftijd. Staat het niet in het contract of de cao? Dan is er geen proeftijd.

Wat gebeurt er na de proeftijd?

Na afloop van de proeftijd loopt de arbeidsovereenkomst gewoon door, tenzij één van beide partijen deze binnen de proeftijd beëindigt. Daarna gelden de normale regels voor opzegtermijnen en ontslagbescherming.

Nieuwe functie, nieuwe proeftijd?

Wanneer je binnen hetzelfde bedrijf een geheel nieuwe functie krijgt kan er in principe een (opnieuw) een proeftijd worden afgesproken. Van beide kanten is het dan nog niet duidelijk of de nieuwe situatie zal gaan bevallen. Lijkt de functie echter veel op je oude functie, dan is een nieuwe proeftijd niet geldig. Het gaat er om of de werkgever zich op basis van de eerdere overeenkomst al een voldoende duidelijk beeld heeft kunnen vormen van de werknemer.

Tips voor werknemers

• Lees de overeenkomst goed: staat de proeftijd er duidelijk in?
• Controleer de duur: klopt die met de wettelijke regels?
• Vraag bevestiging bij beëindiging tijdens de proeftijd – schriftelijk is beter dan mondeling.
• Zoek hulp wanneer nodig: vaak gaat het om je levensonderhoud, zoek dan ook hulp als je er niet uitkomt.